20 sierpnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
POChP - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Beta2-mimetyki wziewne

Data utworzenia: 20.08.2010
Ostatnia modyfikacja: 13.06.2012
Beta2-mimetyki wziewne

ß2-mimetyki wziewne to leki rozkurczające oskrzela. Pobudzają one receptory adrenergiczne typu ß2 znajdujące się w oskrzelach, powodując zmniejszenie napięcia mięśni gładkich ścian oskrzeli i zwiększenie średnicy oskrzeli. Pozostałe efekty ß2-mimetyków opisywane w badaniach naukowych mają prawdopodobnie małe znaczenie praktyczne.

Leki te powodują:

  • zmniejszenie wydzielania śluzu w oskrzelach
  • przyśpieszone pobudzanie usuwania śluzu z oskrzeli
  • zmniejszenie obrzęku błony śluzowej oskrzeli
  • zapobieganie wyrzutowi substancji kurczących oskrzela i nasilających stan zapalny z komórek tucznych (mastocytów)

ß2-mimetyki w stosowanych zwykle dawkach pobudzają wybiórczo receptory typu ß2. W dużych dawkach mogą jednak pobudzać receptory typu ß1, obecne m.in. w mięśniu sercowym. Pobudzenie receptorów ß1 jest przyczyną działań niepożądanych dużych dawek ß2-mimetyków (np. przyspieszenia czynności serca, czyli tachykardii).

REKLAMA

ß2-mimetyki dzielimy na:

  • krótko działające (z ang. SABA – short acting beta agonists)
  • długo działające (z ang. LABA – long acting beta agonists)

Krótko działające ß2-mimetyki (SABA)

Krótko działające ß2-mimetyki powodują rozszerzenie oskrzeli utrzymujące się przez około 4–8 godzin (nieco dłużej w przypadku fenoterolu niż salbutamolu). Leki z tej grupy zaczynają działać już po kilku minutach od inhalacji. Stosowane są najczęściej doraźnie, dla opanowania nasilonej duszności oraz w leczeniu zaostrzeń POChP. Możliwe jest ich regularne stosowanie (4 x dziennie) – jest ono jednak mniej wygodne od przyjmowania długo działającego ß2-mimetyku, który przyjmuje się 2 x dziennie. Jako lek stosowany doraźnie szybko działające ß2-mimetyki są użyteczne we wszystkich stadiach ciężkości POChP.

Krótko działające ß2-mimetyki stosowane są:

  • w postaci wziewnej, najczęściej za pomocą inhalatora ciśnieniowego z dozownikiem (MDI – metered dose inhaler) lub inhalatora suchego proszku (DPI – dry powder inhaler)
  • w nebulizacji (w leczeniu zaostrzeń).

Stosowanie inhalatora ciśnieniowego ułatwia przystawka objętościowa (spejser). Najczęściej przyjmuje się 1—2 wdechy.

Dostępne są również preparaty w postaci syropu, tabletek oraz do stosowania pozajelitowego, ale przyjmowanie tych postaci leku jest mniej skuteczne, wygodne i bezpieczne niż postaci wziewnych. W praktyce nie są one stosowane u chorych na POChP.

Przeciwwskazania: nadwrażliwość na lek lub składniki preparatu, zawał serca. Osoby chore na niestabilną dławicę piersiową (częste lub narastające bóle serca), niewyrównaną nadczynność tarczycy lub jaskrę muszą dokładnie omówić stosowanie i dawkowanie ß2-mimetyków z lekarzem.

Działania niepożądane: przyspieszenie rytmu serca (tachykardia) – może być odczuwane przez chorego jako kołatanie serca, bóle głowy, drżenia mięśniowe, a także (choć rzadko) reakcje uczuleniowe. Czasami pojawia się suchość błon śluzowych jamy ustnej lub gardła. ß2-mimetyki mogą zmniejszać stężenie potasu w surowicy krwi. Działania niepożądane najczęściej występują przy stosowaniu większych dawek leku, a szczególnie dużych dawek krótko działających ß2-mimetyków stosowanych w nebulizacji podczas leczenia zaostrzeń.

Ciąża i laktacja: W ciąży leki z tej grupy można stosować wyłącznie po porozumieniu z lekarzem (kategoria C, czyli leki stosowane wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko). Fenoterol jest stosowany w położnictwie w celu doraźnego zahamowania czynności porodowej.

Dostępne w Polsce leki

ß2-mimetyki wziewne długo działające (LABA)

Mechanizm działania ß2-mimetyków długo działających jest analogiczny do mechanizmu działania krótko działających ß2-mimetyków wziewnych. Obie te grupy leków różnią się przede wszystkim czasem działania, który w przypadku ß2-mimetyków długo działających wynosi około 12 godzin, dzięki czemu można je stosować dwa razy dziennie.

ß2-mimetyki długo działające stosowane są w umiarkowanej, ciężkiej i bardzo ciężkiej postaci POChP. Przyjmuje się je dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Nie trzeba przestrzegać dokładnej godziny przyjmowania leku, natomiast warto zachować mniej więcej stałą porę (±30 minut), tak by odstęp pomiędzy dawkami był podobny. Stosując regularnie leki wziewne 2 x dziennie warto wyrobić sobie nawyki ułatwiające ich przyjmowanie (np. zażywać leki zawsze przed umyciem zębów rano i wieczorem).

Na rynku dostępne są obecnie trzy długo działające ß2-mimetyki – salmeterol, formoterol i indakaterol.

Przeciwwskazania i działania niepożądane są podobne jak w przypadku krótko działających ß2-mimetyków.

Dostępne w Polsce leki

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Czy latanie samolotem wpływa na nawracającą odmę opłucnową?
    Teraz czekam na zabieg od kilku miesięcy, pytanie moje dotyczy lotu samolotem: czy istnieje jakieś zagrożenie bezpośrednie dla mojego życia lub zdrowia, czy jak płuco się skleiło, to wszystko powinno być dobrze?
  • Rozedma a podróże lotnicze
    Otóż od 8 lat mam zdiagnozowaną rozedmę płuc oraz od 3 lat Parkinsona. Mój problem dotyczy przelotu samolotem i tutaj pojawia się pytanie - czy przy tych chorobach są przeciwwskazania, ponieważ ogólnie spotykam się z bardo rozbieżnymi opiniami.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują